પ્રસ્તુત સંશોધનનો હેતુ ગુજરાતમાં કાર્યરત અનૌપચારિક શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની કાર્યપદ્ધતિ, ભૌતિક સુવિધાઓ, વિદ્યાર્થીઓની દિનચર્યા, સર્વાંગી વિકાસની પ્રવૃત્તિઓ, વિષયશિક્ષણ, વાલી અને શિક્ષક સહયોગ, મૂલ્યાંકન તથા વિદ્યાર્થીઓની સિદ્ધિઓનો અભ્યાસ કરવાનો છે. અભ્યાસમાં છ સંસ્થાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો: ગૌ-તીર્થ વિદ્યાપીઠ, અમદાવાદ; સંસ્કૃતિ આર્ય ગુરુકુલમ, રાજકોટ; હેમચંદ્રાચાર્ય ગુરુકુલમ, સાબરમતી-અમદાવાદ; તપોવન વિશ્વવિદ્યાલય, ઘુમલી; શાર્દૂલ શિશુવિહાર, સુરત; અને ધોળકિયા નિર્માણ લર્નિંગ કોમ્યુનિટી, સુરત. માહિતી સંશોધક-રચિત પ્રશ્નાવલિ, રૂબરૂ મુલાકાત, અવલોકન અને ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજોના આધારે એકત્ર કરવામાં આવી હતી. માહિતીનું મુખ્યત્વે ગુણાત્મક રીતે વર્ણનાત્મક વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. અભ્યાસમાં યોગ, પ્રાણાયામ, કલા, પ્રયોગ આધારિત શિક્ષણ, જીવનકૌશલ્ય, પ્રકૃતિ સાથેનો સંપર્ક અને પ્રવૃત્તિ આધારિત મૂલ્યાંકન જેવી બાબતો જોવા મળી હતી. કેટલીક સંસ્થાઓમાં ધોરણ 10નું ગુજરાતી માધ્યમનું પરિણામ 100 ટકા નોંધાયું હોવાનું અહેવાલમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે. અભ્યાસ સૂચવે છે કે અનૌપચારિક શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ શૈક્ષણિક જ્ઞાન સાથે જીવનકૌશલ્ય અને સર્વાંગી વિકાસ પર ભાર મૂકે છે. જોકે, અભ્યાસ માત્ર છ સંસ્થાઓ સુધી મર્યાદિત હોવાથી તેના તારણો તમામ સંસ્થાઓ માટે સામાન્ય રીતે લાગુ પાડતાં પહેલાં સાવચેતી જરૂરી છે.
Official certificate associated with this published GREEN research paper.
Use the official IRED article page when sharing or referencing this publication.